Denken aan de ander. Filosofie, religie en mystiek bij Levinas
In de filosofie is het lang de gewoonte geweest om uit te gaan van een ik dat de wereld overziet en overdenkt. Zie de bekende uitspraak ‘ik denk, dus ik ben’ (Descartes), die veel school heeft gemaakt onder filosofen. Toch kun je je afvragen of dit uitgangspunt wel zo vanzelfsprekend is. Want waar het ik centraal staat wordt ‘de ander’ dikwijls een probleem. En gebeuren de belangrijkste dingen in ons leven niet in de sfeer van de relaties, in het gebied dat zich ” tussen ons” afspeelt?
Om die reden koos de joodse filosoof Emmanuel Levinas (1906-1995) ervoor de ander in het centrum te plaatsen van zijn denken.. Filosofie zou eigenlijk een ‘denken-aan-de-ander’ moeten zijn. Maar hoe ziet zo’n denken-aan-de-ander eruit in de praktijk van het filosoferen? En waarom schrijft Levinas het woord ‘ander’ soms met een hoofdletter? Keert de religie zo terug in het hart van de filosofie? En welke rol is er weggelegd voor de mystiek?
Maandag 30 maart 2026
20.00 uur
’t Loughoes
Kosterijweg 2
9761EG Eelde
———-
Renée van Riessen is filosoof en dichter. Ze promoveerde in 1991 op een studie over erotiek en dood waarbij naast Plato en Hegel vooral Levinas in het centrum van de aandacht stond. Ze bleef daarna bezig met de studie van Levinas en publiceerde in 2019 een boek over de relatie tussen filosofie en mystiek bij Levinas: Van zichzelf bevrijd. Levinas over transcendentie & nabijheid (Sjibbolet, Amsterdam 2019) – opent link.
Naast haar filosofisch werk schrijft ze poëzie. Haar vijfde poëziebundel Het komende leven verscheen in 2022 (opent link)
Van Riessen doceerde filosofie aan kunstacademie ArtEZ Zwolle en aan de Protestantse theologische Universiteit. Daarnaast was ze tot 2021 bijzonder hoogleraar Christelijke Filosofie aan Universiteit Leiden.