Een man telt

Pasen, zelfs midden in de zomertijd moet ik er vaak aan denken. Ook omdat in sommige landen het begin van de lente en het lijdensverhaal
niet samenvallen.

Tellen met toewijding
In Madeinusa, een film die in 2003 werd uitgebracht zit een man achter een tafel die midden op een zonovergoten stoffig dorpsplein in Peru staat. Hij telt, met de ernst van een kernfysicus en de toewijding van een Zwitserse horlogemaker hoeveel uur Christus in de onderwereld verblijft tussen Goede Vrijdag en Paaszondag.

Kosmische administratie
Hij zit daar niet zomaar een beetje te mijmeren en van zijn siësta te genieten — nee, hij telt en slaat de nummers van een telraam daarbij plechtig om. Alsof het hele universum ervan afhangt dat iemand in een Peruaans bergdorp de kosmische administratie bijhoudt.

Gedraag je
De dorpelingen lopen eromheen met een vanzelfsprekendheid die suggereert dat dit de normaalste zaak van de wereld is. Alsof je buurman even meldt dat hij de vuilnis buiten zet, maar dan met de boodschap: “Christus zit nu precies nog 9 uur en 30 minuten in de onderwereld, dus gedraag je.” Het is tegelijk aandoenlijk, absurd maar ook volkomen logisch binnen de wereld van deze film.

Christus afwezig
De scène is fictief, maar ze leunt op echte culturele patronen in de Andes. In sommige dorpen in Peru en Bolivia bestaat het idee dat Christus tussen zijn dood en verrijzenis niet aanwezig is in de wereld en dat normale regels tijdelijk niet gelden, omdat Hij ‘afwezig’ is.  De verhoudingen in het dorp komen daardoor volkomen op zijn kop te staan. Het kwaad zal deze uren niet bestraft worden want de ‘opzichter’ is afwezig.

Boekhouder van het mysterie
Ik verplaats in gedachten deze man naar onze kerk achter de tafel met de nieuwe paaskaars en een rek vol net aangestoken waxinelichtjes.  Daar zit hij dan, tijdens de Paaswake. Het beeld dat AI voor ons maakt wordt daardoor nog vreemder: een boekhouder van het mysterie die half devoot en half administratief zijn werk doet.

In orde
In dezelfde ruimte rond die tafel hadden mensen bij de doopvont, dat we ervaren als een symbolische aftakking van de Jordaan, een waterkruisje ontvangen; een druppel die meer zei dan woorden, een ritueel dat de stilte heilig maakte, maar ook daar bleef die man aanwezig en draaide hij met de precisie van iemand die gelooft dat orde de wereld bijeenhoudt, zijn laatste bordjes om.

Update
Links brandde de Paaskaars, rechts flakkerden tientallen waxinelichtjes als een koor van kleine zielen. Hij keek niet op. Hij noteerde de tijd alsof Christus’ verblijf in de onderwereld afhing van zijn correcte administratie, alsof hij de hemel een memo stuurde: statusupdate — nog negen uur en dertig minuten te gaan. Er zat iets aandoenlijks in zijn precisie. Terwijl de mensen in Eelde zich lieten zegenen door water, waar Christus je doorheen kan laten breken, liet hij zich zegenen door orde.

Waar sta je
Waar de paaswake het mysterie vierde, probeerde hij het te meten. En toch – in dat tellen, in dat kleine gebaar van zijn hand – school dezelfde hunkering. De druppel op het voorhoofd en het cijfer op het bordje waren twee vormen van hetzelfde verlangen: om even te weten waar je staat tussen hemel en aarde en Wie daarin het verlossend woord zal spreken.

Bekijk de filmtrailer van Madeisuna hier.