Een ode aan lieve Lieke (I.M. Lieke Marsman (1990 – 2026))

“Ik wil altijd een oproep tot leven zijn” (Lieke Marsman)

VASTHOUDENDHEID

Er bestaan vele redenen waardoor je niet stil
kunt blijven liggen, ’s nachts. Als je steeds
moet hoesten, bijvoorbeeld, zal je lichaam
op en neer schokken alsof je op een rijkoets ligt en
als je erg ziek bent, een lijkwagen. Of het is zo
dat je niet weet waar je moet kijken, omdat alles
voor je ogen zo rood is. Je ogen zijn zo rood, omdat
iemand heeft gezegd dat je ogen zo blauw zijn en
dat heeft je geraakt. Het fijne aan geraakt worden
is dat het niet lang hoeft te duren om lang
te blijven duren en het vreemde aan geraakt zijn
is dat het nagalmt en nastampt en toch ben je
er stil van. Het mooie aan het woord stil is dat het
iets zegt over geluid en beweging en het bijzondere
aan geluid is dat het bestaat uit beweging. Het fijne
aan beweging is dat het zo ingetogen is, je kunt
heel zacht je huid laten voelen dat iemand anders
je huid voelt. Tegelijkertijd is het fijne aan beweging
juist dat het uitbundig is, je kunt heel hardnekkig
een dansend monster in je voeten hebben zitten, dat
je hakken de hele avond de grond in wil stampen.
Maar het vreemde aan een hele avond is dat je soms
niet weet welke vorm van beweging je het liefst
lang laat duren. Gelukkig is het goede aan iets lang
laten duren dat alles op den duur weer terug stil valt.
En wat ik het allermooiste aan het woord stil vind,
is dat je er in het Engels een l aan kunt plakken,
waardoor we elkaar kunnen vragen,
waarom we nog steeds niet gaan slapen.

Uit: Wat ik mijzelf graag voorhoud (2010)

In de zomervakantie van 2011 gingen wij kamperen in Zeeland. Het regende veel en vaak. Ik herinner mij dat ik het debuut van Lieke Marsman bij mij had met als titel “Wat ik mijzelf graag voorhoud”. De gedichtenbundel ligt hier voor mij op tafel. Door de wateroverlast in de tent is de bundel enigszins beduimeld en vlekkerig door opgedroogde regendruppels. Edoch, de gedichten zijn nog steeds goed te lezen.  Still…

Verrast

Wat was ik destijds verrast door de frisse en soepele stijl van de 20-jarige dichteres. En ik ben nog steeds onder de indruk. Een jonge vrouw die in november 2010 debuteert met verhalende gedichten. Ze beschrijft in het gedicht genaamd “Vasthoudendheid” welke redenen er bestaan waardoor je niet stil kunt blijven liggen in de nacht. Het onderwerp pakt mij meteen.

Een soort verhaal

De zinnen zijn lang en lopen in elkaar over. Er is sprake van enjambement: de zinnen en gedachten lopen door over het einde van de versregel, zonder dat daar een natuurlijke pauze is. Het wordt a.h.w. een verhaal, een aaneenschakeling van zinnen. De speelsheid en soepelheid van de verschillende gedachten en associaties vind ik heel bijzonder om te lezen.

Lijkwagen

Ze schrijft: “Als je steeds moet hoesten, bijvoorbeeld, zal je lichaam op en neer schokken alsof je op een rijkoets ligt en als je erg ziek bent, een lijkwagen”.  De 20-jarige Lieke was toen nog niet ziek en had nog een toekomst voor zich. Hoe bedenk je het om deze beschrijving op papier te zetten?!  

Parlando

Marsman gaat verder met de analyse: wat is de betekenis van het woord stil en wat is het bijzondere aan het stil zijn.  Het is net alsof ze tegen me praat. Haar parlando – stijl is toegankelijk en laagdrempelig.  Net zoals bij Judith Herzberg, een dichteres die door Lieke werd bewonderd.

Luidop

Het is het mooist om de gehele tekst luidop te lezen, te declameren.  Dan komt de inhoud en betekenis heel goed over.  Ook in een tent kun je hardop voorlezen, vooral als het buiten regent en de regendruppels tikken op het tentdoek.

Geraakt

Het raakt mij hoe Lieke het effect van “geraakt zijn” in woorden uitdrukt, “…het vreemde aan geraakt zijn is dat het nagalmt en nastampt en toch ben je er stil van”.  Zo bijzonder geformuleerd, is het niet?

En dan de slotzin: “En wat ik het allermooiste aan het woord stil vind, is dat je er in het Engels een l aan kunt plakken, waardoor we elkaar kunnen vragen, waarom we nog steeds niet gaan slapen.”

Op vakantie met Lieke

Ik wens u een mooie zomervakantie toe met veel mooie en bijzondere gedichten en gedachten op papier van Lieke Marsman.  In juli kom ik bij u terug met een andere bundel van Lieke. Dag!

Henny Veltman