Inloggen

Actueel

Opstanding en zombies - The Walking Dead

De serie The Walking Dead gaat over doden die weer levend worden, en is mateloos populair. De hoofdpersonen in de serie stevenen af op een grimmig einde. Waarom fascineert dat mensen zo? Stefan Francke zoekt naar het antwoord, en vindt in het bijbelboek Ezechiël aanleiding voor een positiever slot.

Smerig

“Getverderrie, wat smerig allemaal”, was mijn eerste gedachte toen ik ooit midden in een aflevering van The Walking Dead viel. In Nederland wordt deze serie uitgezonden op Fox Channel en Netflix, maar aan boord staat menig harde schijf er ook vol mee. Gebruik de afkorting TWD en menigeen weet waarover je het hebt.

Het virus

In The Walking Dead is een groot deel van de wereldbevolking geïnfecteerd geraakt door een virus, dat mensen laat sterven en vervolgens muteren tot een “wandelende dode” of zombie. Deze zombies eten vlees, ook mensenvlees. Wie een bijtwond oploopt, raakt besmet en verandert zelf in een zombie. Wie sterft trouwens ook: het virus is iedereen binnengedrongen.

Extreem geweld

Slechts een kleine groep, onder leiding van politieagent Rick, weet in leven te blijven en moet voortdurend strijd aanbinden met de ondoden. Deze kunnen worden uitgeschakeld door hun hersenen te vernietigen. Dat gebeurt in de serie dan ook in ruime mate. Lichaamsdelen vliegen in het rond, ingewanden puilen naar buiten, bloed spat alle kanten op en extreem geweld is aan de orde van de dag. Nu is mijn maag best wel tegen één en ander bestand, maar hier moet je tegen kunnen.

Wat boeit zo?

Toch trekt TWD miljoenen kijkers en is de serie alweer aan zijn zevende seizoen bezig. Blijkbaar blijft leven op de grens van de dood boeien. Naast zombies mogen ook vampiers zich in boeken en films nog steeds in grote belangstelling verheugen. Ook hier gaat het om een mensen die eigenlijk dood zijn, maar toch nog door kunnen leven. Ik vraag me af: waarom boeit dit mensen zo?

Ik heb eens rondgevraagd, en toen bleek dat het bij de meeste kijkers niet om de horror en het geweld draait. Natuurlijk, de spanning is ook belangrijk maar het gaat vooral om de wijze waarop mensen kunnen doorleven onder moeilijke omstandigheden. Een stuurman zei: “Ik vind het mooi om te zien hoe zo’n kleine gemeenschap moet samenwerken.”  

Hoe ver gaan mensen

Dat valt niet mee. Hoe ver gaan mensen om te overleven? Naarmate de serie vordert, komen er steeds meer morele dilemma’s aan de orde: mag je iemand vermoorden voor het behoud van de groep? Is liefde bestand tegen zoveel geweld?  Wie kun je nog vertrouwen in een onveilige wereld? Als alles erop gericht is zelf in leven te kunnen blijven, wat voor leven is dat dan? Ook al ben je dan geen zombie, je eindigt wel als onmens.

Gevoel van onveiligheid

De “wandelende doden” laten heel goed de mindere kanten van ons menselijk gedrag zien. Mensen die uiteindelijk mensen “opvreten.” Een domme consumerende massa, die maar wat voortwaggelt. TWD borduurt daarop verder en sluit bovendien aan bij ons algemene gevoel van onveiligheid. Onze samenleving voelt kwetsbaarder dan ooit. Als er geen overheid meer is of rechtsspraak, wat blijft er dan nog van onze samenleving over? Zonder kapitein wordt het chaos op een schip.

Hoe loopt het af?

Hoe gaat het in TWD aflopen met de wereld? Niemand die het weet, maar de vooruitzichten zijn niet gunstig. Het zevende seizoen is depressiever dan ooit. Er zijn weer een paar hoofdfiguren dood, en de groep kan eigenlijk alleen maar voortbestaan doordat er nieuwe karakters in de serie worden geschreven.

Intussen zijn er door fans van de serie verschillende wiskundige modellen losgelaten op de overlevingskans in een door zombies bevolkte wereld. In de meeste modellen is er slechts een kleine kans dat de mensheid zal voortbestaan. Het is in ieder geval onmogelijk dat mensen en zombies blijvend kunnen samenleven. Alleen door middel van extreme acties met veel geweld is het wellicht mogelijk dat het zombievirus kan worden uitgebannen en de mensheid gered. Maar de waarschijnlijkheidsrekening laat leider Rick met zijn groep weinig goede vooruitzichten.

Somberheid of...

Is deze sombere blik op de toekomst realistisch? Als het gaat om de vraag wat er uiteindelijk van een mens overblijft, kunnen we natuurlijk ook uit andere bronnen putten. Eén van de profeten van het oude Israël – de visionairs van toen – vertelt zijn eigen zombieverhaal (te vinden in Ezechiël 37). Ezechiël ziet een vallei met allemaal botten, menselijke overblijfselen. Op bevel van Ezechiël vormen die botten skeletten, waar spieren en pezen op komen te zitten.  Daarna komt er huid overheen en staat er “een geweldig groot leger” overeind. Toch ontbreekt er nog iets. Deze groep staat maar een beetje wezenloos voor zich uit staren. Net als zombies die geen liefde of warmte kennen. Wat ontbreekt er? “Ze hebben nog geen ziel.” Met een ziel, die wordt ingeblazen, worden deze ondoden weer volledig mens. Hier worden de “walking dead” niet vernietigd, maar staan ze op uit de dood.

Dit is een heel ander verhaal dan over zombies die met geweld moeten worden bestreden. Het gaat erom dat ze weer een ziel krijgen. Dat lijkt misschien in het kader van de serie minder realistisch, maar het is in ook minder gewelddadig en onmenselijk. Ik wil in ieder geval de hoop levend houden dat het ook anders kan dan de wereld van TWD laat zien.


EEN ANDER EINDE

Zeven is een mooi rond getal. Ik stel me voor dat The Walking Dead na zeven seizoenen een onverwacht slot krijgen. Stel…dat de zombies weer een ziel zouden krijgen. In de serie is er hard gewerkt aan een vaccin, waardoor de mensen immuun zouden kunnen worden voor het virus. Maar dat is niet gelukt. Met andere woorden: de technisch-wetenschappelijke weg biedt uiteindelijk geen oplossing voor de grootste problemen waarvoor de mensheid staat. Verschillende pogingen om met de wandelende doden te communiceren blijken ook een hopeloze onderneming.

Maar in de laatste aflevering gebeurt er iets wonderlijks. Hoe het precies mogelijk is, kan ik ook niet verklaren – maar op een gegeven moment lijkt er in één van de wandelende doden iets te gebeuren. Hij maakt geluid. Het is geen gebrabbel, geen praten – het lijkt meer op…zingen. Ja, er klinkt een melodie uit de mond van deze zombie. Hij begint te ademen, uit en in. Er komt weer een blik in zijn ogen. Het lichaam begint zich weer te herstellen, wonden helen, bijtreflexen verdwijnen, het immuunsysteem komt op gang. Er wordt onderzoek gedaan. Het blijkt mogelijk om weer een gesprek te beginnen. En wat nog mooier is, het gezang werkt aanstekelijk op de andere ondoden. Het lijkt wel of dat ene lied op de één of andere manier het geheim herbergt om van de wandelende dode weer een mens te maken. Welk lied dat precies is? Helemaal zeker weet ik het niet, maar het zou best kunnen klinken als “You’ll never walk alone”.

ds. Stefan Francke is waterbouwpastor ('baggerdominee')
Artikel met toestemming overgenomen uit zijn nieuwsbrief.

Laatst aangepast opdinsdag, 06 juni 2017 16:20

Inloggen or Aanmelden